HIZLI HUKUKİ BİLGİLENDİRME:

Soru: İşe iade davası öncesi arabuluculuk sürecinde asıl işveren ve alt işverene birlikte başvurmak zorunlu mu?

Cevap: Hayır. Anayasa Mahkemesi’nin 3 Haziran 2025 tarihli E.2024/157 sayılı kararıyla, işe iade talepli arabuluculuk başvurularında asıl işveren ve alt işverenin (taşeron) görüşmelere birlikte katılma zorunluluğu anayasaya aykırı bulunarak iptal edilmiştir. Bu iptal kararıyla birlikte işçiler, arabuluculuk sürecinde asıl işveren-alt işveren ilişkisini araştırmak veya her iki şirketi birden masaya oturtmak külfetinden kurtulmuştur.

Anayasa Mahkemesi (AYM), iş hukuku ve arabuluculuk uygulamalarını yakından ilgilendiren oldukça kritik bir iptal kararına imza attı. 3 Haziran 2025 tarihinde verilen E.2024/157 numaralı karar ile, asıl işveren-alt işveren (taşeron) ilişkisinin bulunduğu durumlarda arabuluculuk sürecinin yürütülmesine dair önemli bir usul kuralı anayasaya aykırı bulunarak iptal edildi.

7036 Sayılı Kanun’daki İptal Edilen Kural Neydi?

 İptal konusu düzenleme, 7036 sayılı İş Mahkemeleri Kanunu’nun 3. maddesinin (15) numaralı fıkrasında yer almaktaydı. Bu kurala göre; asıl işveren-alt işveren ilişkisinin varlığı hâlinde, işe iade talebiyle arabulucuya başvurulduğunda taraflar arasında anlaşmanın gerçekleşebilmesi için asıl işveren ile alt işverenin arabuluculuk görüşmelerine birlikte katılmaları zorunluydu. Aynı zamanda her iki işverenin iradelerinin birbirine uygun olması şartı aranıyordu. Ancak,  Arabuluculuk Tutanağında Alacak Kalemlerinin Ayrı Ayrı Belirtilmesi Zorunluluğu gibi usuli gerekliliklerin yanı sıra, muhatabın doğru tespit edilmesi de işçiler için ciddi bir engel teşkil ediyordu.

İşe İade Arabuluculuk Sürecinde AYM İptal Gerekçesi: Ağır Külfet

Anayasa Mahkemesi, söz konusu zorunluluğun işçi üzerinde yarattığı hak arama engellerine odaklanarak [Dış Link Önerisi: Anayasa Mahkemesi Kararlar Bilgi Bankası – E.2024/157] kuralın anayasaya aykırı olduğuna hükmetti. AYM’nin iptal gerekçeleri şu temel argümanlara dayanmaktadır:

• Araştırma Yükümlülüğü: Kanundaki kural, işçiye arabulucuya başvurmadan önce asıl işveren ile alt işvereni ve aralarındaki hukuki ilişkiyi tespit etme yükümlülüğü getiriyordu.

• Aleniyet Eksikliği: Asıl işveren ve alt işverenin kendi aralarındaki sözleşmesel ilişkiyi alenileştirme (herkese açık hâle getirme) zorunluluğu bulunmadığından, işçinin bu ilişkiden haberdar olmaması kuvvetle muhtemel bir durumdur.

• Usulden Red Tehlikesi: İşçi bu karmaşık ilişkiden habersiz biçimde sadece gerçek işveren olarak bildiği kişiye karşı arabulucuya başvurduğunda ve sonrasında dava açtığında, yargılama aşamasında asıl-alt işveren ilişkisi ortaya çıkarsa davayı devam ettirme imkânı elinden alınıyordu.

• Ölçülülük İlkesinin İhlali: İşçinin tarafı dahi olmadığı bir hukuki ilişkiyi tespit edip, süreci her iki şirkete karşı birlikte yürütmesini zorunlu kılan bu kural, işçiye katlanamayacağı orantısız bir külfet yüklemekte olup ölçülülük ilkesine aykırıdır.

İptal Kararının İşe İade Davalarına Etkisi

Bu karar, hak arama hürriyeti ve adil yargılanma hakkı çerçevesinde işçiler lehine çok büyük bir güvence sağlamıştır. İş sözleşmesi feshedilen ve işe iade davası sürecini başlatan bir çalışan, şirketler arasındaki gizli kalmış taşeronluk sözleşmelerini araştırmak zorunda kalmayacaktır. İş sözleşmesinin feshine bağlı diğer haklarınız ve süreçler hakkında SGK Giriş Çıkış, Kıdem ve İhbar Tazminatı içeriğimizi de inceleyebilirsiniz.

Öden Hukuk & Arabuluculuk Bürosu olarak, işçi-işveren uyuşmazlıklarında hak kayıplarının önüne geçmek adına hukuki sürecin en başından itibaren titizlikle yürütülmesi gerektiğine inanıyoruz. İşe iade ve işçilik alacaklarınıza ilişkin uyuşmazlıklarda profesyonel hukuki destek almak ve zorunlu arabuluculuk süreçlerinizi hatasız yönetmek için 18 yıllık tecrübemizle yanınızdayız. Ofisimizle doğrudan iletişime geçebilirsiniz.