Kamuoyunda 12. Yargı Paketi olarak bilinen 7589 Sayılı Kanun’un Resmî Gazete’de yayımlanmasıyla birlikte Türk Hukuk Muhakemeleri usulünde köklü değişiklikler gerçekleşmiştir. Bu değişikliklerin başında, 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu’nun (HMK) 107. maddesinde düzenlenen “Belirsiz Alacak Davası” kurumunun yürürlükten kaldırılması gelmektedir.

İş hukukundan tazminat davalarına kadar uygulamada en çok başvurulan dava türlerinden biri olan belirsiz alacak davasının kaldırılması, yargılamaların seyri açısından yeni bir dönemi başlatmıştır. Peki, 12. Yargı Paketi belirsiz alacak davası konusunda ne getirdi? Yerine hangi usul uygulanacak ve mevcut (derdest) davalar bu durumdan nasıl etkilenecek?

1. Belirsiz Alacak Davası (HMK m. 107) Neden Kaldırıldı?

HMK m. 107 kapsamında uygulanan belirsiz alacak davası; alacaklıların davanın açıldığı tarihte alacağın miktarını tam olarak tespit edemediği durumlarda, sembolik veya asgari bir miktar göstererek açabildikleri bir dava türüydü. Bu dava türü, özellikle zamanaşımının tüm alacak için kesilmesi ve faiz başlangıcı açısından davacılara önemli avantajlar sağlıyordu.

Ancak uygulamada;

• Alacağın belirli olduğu durumlarda dahi hukuki yarar şartı göz ardı edilerek bu davaya başvurulması,

• Yargıtay daireleri arasındaki görüş ayrılıkları,

• Dava açılış süreçlerindeki belirsizlikler ve yargılama sürelerinin uzaması,

gerekçeleriyle HMK m. 107 hükmü 12. Yargı Paketi ile tamamen kaldırılmıştır.

2. Belirsiz Alacak Davası Yerine Ne Geldi? (HMK m. 109 Kısmi Dava)

12. Yargı Paketi düzenlemesiyle birlikte belirsiz alacak davasının yerini güçlendirilmiş ve işlevsel hale getirilmiş Kısmi Dava (HMK m. 109) almıştır.

Yeni düzenlemeye göre:

1. Talep Artırımı ve Zamanaşımı Güvencesi: Davacılar, davanın başında alacağın yalnız bir kısmını dava konusu edebileceklerdir. Yargılama esnasında bilirkişi raporu veya delillerin toplanmasıyla alacak miktarı netleştiğinde, ıslah şartı aranmaksızın veya zamanaşımı engeline takılmaksızın talep artırımı yapılabilecektir.

2. Hukuki Yarar Kolaylığı: Kısmi dava açılması için daha önce aranan bazı ağır hukuki yarar engelleri esnetilerek, hak kayıplarının önüne geçilmesi hedeflenmiştir.

3. Faiz ve Yargılama Giderleri: Kısmi davada talep artırımına konu edilen alacak miktarları bakımından faiz başlangıcı ve zamanaşımı sürelerine ilişkin hak kayıplarını engelleyici usuli güvenceler getirilmiştir.

3. ÖNEMLİ: Yürürlükten Önce Açılmış (Derdest) Davalar Ne Olacak?

Yeni düzenlemenin yürürlüğe girmesiyle birlikte en çok merak edilen husus, hâlihazırda mahkemelerde devam eden belirsiz alacak davalarının durumudur.

⚠️ Geçiş Hükmü Güvencesi: 12. Yargı Paketi’nin yürürlüğe girdiği tarihten ÖNCE açılmış olan belirsiz alacak davalarında eski HMK m. 107 hükümleri uygulanmaya devam edecektir.

Kanuna eklenen geçici madde gereğince, düzenleme öncesinde açılmış olan derdest davalar usulden reddedilmeyecek; açıldıkları tarihteki mevzuat hükümlerine göre sonuçlandırılacaktır. Dolayısıyla, kazanılmış hakların korunması ilkesi gereğince eski davalarda belirsiz alacak davası usulü ve avantajları geçerliliğini sürdürmektedir.

4. Yeni Dönemde Dava Açacakların Dikkat Etmesi Gerekenler

Düzenlemenin yürürlüğe girmesinden sonra açılacak iş alacakları, kıdem ve ihbar tazminatları, destekten yoksun kalma tazminatları veya ticari alacak davalarında:

• Dava dilekçelerinin Kısmi Dava (HMK m. 109) esaslarına göre hazırlanması,

• Talep sonucunun ve edim miktarının mevzuata uygun şekilde kurgulanması,

• Hak kaybı yaşanmaması adına talep artırımı ve zamanaşımı sürelerinin hassasiyetle takip edilmesi gerekmektedir.

Hukuki Danışmanlık ve Uzman Desteği

Hukuk yargılamasındaki usul değişiklikleri, usuli kazanılmış haklar ve hak kayıplarının önlenmesi açısından yüksek titizlik gerektirir. Öden Hukuk olarak, 12. Yargı Paketi ile getirilen usul değişiklikleri çerçevesinde dava süreçlerinizin eksiksiz ve güvenle yürütülmesi için profesyonel hukuki danışmanlık sağlamaktayız.