Trafik kazalarında en sık karşılaştığımız ve araç sahiplerini şoka uğratan senaryo şudur: “Aracımı arkadaşıma verdim, o kaza yaptı ama dava bana açıldı. Direksiyonda ben yoktum, neden ben ödüyorum?” Cevap;  Türk Hukuku’nun en sert ilkelerinden birinde gizlidir: Araç Sahibinin Kusursuz Sorumluluğu

2026 yılı itibarıyla Yargıtay’ın yerleşik içtihatlarına göre; direksiyonda kim olursa olsun, ruhsat sahibi (işleten) kazadan doğan zarardan müteselsilen sorumludur. Öden Hukuk olarak bu rehberde, “Trafik kazasında araç sahibinin sorumluluğu Yargıtay kararları” ışığında, maddi hasarlı ve ölümlü kazalardaki hukuki durumunuzu inceliyoruz.

1. Hukuki Temel: Araç Sahibinin Sorumluluğu Nedir?

Karayolları Trafik Kanunu (KTK) Madde 85, motorlu araç işletilmesini “tehlike sorumluluğu” kapsamında değerlendirir. Kanun koyucu şöyle der: Bu aracı trafiğe çıkararak bir tehlike yarattın, o halde bu tehlikeden doğan zararı, senin kusurun olmasa bile (sürücü başkası olsa bile) ödemek zorundasın.

Buna hukukta “Kusursuz Sorumluluk İlkesi” denir.

• Maddi Hasarlı Trafik Kazasında Araç Sahibinin Sorumluluğu: Sadece karşı aracın hasarı değil, değer kaybı ve ikame araç bedelinden de araç sahibi sorumludur.

• Bedeni Zararlarda: Yaralanma veya ölüm halinde, tazminat miktarları çok yüksek olduğundan, sigorta limitini aşan kısımdan araç sahibi tüm malvarlığı ile sorumlu tutulabilir.

2. Yargıtay Kararlarında Araç Sahibinin Sorumluluğu

Google aramalarında en çok merak edilen konu, Yargıtay’ın bu konudaki tavrıdır. Yüksek Mahkeme, “İşleten” (Ruhsat Sahibi) sıfatını oldukça geniş yorumlamaktadır.

Senaryo A: “Arabamı Arkadaşım Kullanıyordu”

Ruhsat sahibi, aracını rızasıyla bir başkasına verdiğinde “işleten” sıfatını kaybetmez. Kaza yapan sürücü %100 kusurlu olsa bile, zarar gören üçüncü kişi tazminat davasını hem sürücüye hem de araç sahibine (müteselsilen) açabilir. Araç sahibi tazminatı öder, sonra dönüp sürücüye Rücu Davası açabilir.

Senaryo B: Uzun Süreli Kiralama (Rent a Car)

Yargıtay, işleten sıfatının devri için sadece kiralama sözleşmesini yeterli görmez.

• Yargıtay 17. Hukuk Dairesi (2014/19281 K.): 36 aylık kiralama sözleşmesine rağmen, sigorta ve bakım masraflarını araç sahibi (kiralayan) ödemeye devam ediyorsa, “ekonomik yararlanma” devredilmemiş sayılır ve araç sahibi kazadan sorumlu tutulur.

Senaryo C: Hırsızlık Durumu

Eğer araç çalındıysa, araç sahibinin sorumluluğu kural olarak kalkar. Ancak Yargıtay, araç sahibinin “anahtarı kontak üzerinde bırakmak” gibi bir ihmali varsa, hırsızın yaptığı kazadan araç sahibini de kusuru oranında sorumlu tutmaktadır.

3. Kiralık Araçlarda Araç Sahibinin Sorumluluğu

Günlük veya haftalık kiralamalarda durum daha nettir. Adana Bölge Adliye Mahkemesi (2024/2980 K.) kararında; 2 günlük kiralamalarda “işleten” sıfatının kiracıya geçmediği, dolayısıyla Rent A Car firmasının (araç sahibinin) kazadan sorumlu olduğuna hükmedilmiştir. Kiralama şirketlerinin sözleşmeye koyduğu “sorumluluk kiracıya aittir” maddeleri, üçüncü kişilere (mağdura) karşı geçersizdir, sadece iç ilişkide rücu hakkı verir.

4. Araç Sahibinin Sorumluluktan Kurtulduğu Haller

KTK Madde 85 uyarınca, araç sahibi şu üç durumda sorumluluktan kurtulabilir (İlliyet Bağının Kesilmesi):

1. Mücbir Sebep: Deprem, sel gibi kaçınılmaz doğa olayları.

2. Zarar Görenin Ağır Kusuru: Kazaya tamamen yayanın veya karşı tarafın ağır kusuru sebep olmuşsa.

3. Üçüncü Kişinin Ağır Kusuru: İlliyet bağını kesecek yoğunlukta bir üçüncü kişi kusuru varsa.

Dikkat: “Fren patladı”, “Lastik gümledi” gibi teknik arızalar mücbir sebep değildir. İstanbul BAM 8. HD (2022/1981 K.) kararına göre, bakım eksikliğinden kaynaklanan kazalardan araç sahibi doğrudan sorumludur.

5. Ehliyetsiz Sürücü ve Araç Sahibinin Sorumluluğu

Bu durumda “Kusursuz Sorumluluk” yerini “Kusur Sorumluluğuna” bırakır. Konya BAM 3. HD (2020/488 K.) kararında, ehliyetsiz kişiye araç veren araç sahibine %30 oranında ek kusur atfedilmiştir. Bu durumda sigorta şirketi, ödediği tazminatı araç sahibinden geri ister (Rücu eder).

Özet ve Avukat Tavsiyesi

Trafik kazasında araç sahibinin sorumluluğu, Müteselsil ve Kusursuz bir sorumluluktur. Aracınızı emanet ettiğiniz kişinin yapacağı kazada, tüm malvarlığınızla tazminat riski altında olabilirsiniz.

Özellikle “Değer Kaybı“, “Destekten Yoksun Kalma Tazminatı“ ve “Sigorta Rücu Davaları“ gibi karmaşık süreçlerde, Yargıtay’ın güncel kriterlerini bilen bir Ankara Tazminat Avukatı ile çalışmak, kusur oranlarının doğru tespiti ve sorumluluğun sınırlandırılması için hayati önem taşır.