Trafik kazalarında araç sahiplerini şoka uğratan en yaygın senaryo şudur: “Aracımı emanet verdim, kaza yapıldı ama dava bana açıldı. Direksiyonda ben yoktum, neden ben ödüyorum?” Bu durumun yanıtı, Türk hukukundaki en ağır sorumluluk türlerinden birinde gizlidir: Araç sahibinin kusursuz sorumluluğu.

2026 yılı itibarıyla Yargıtay’ın yerleşik içtihatlarına göre; direksiyonda kim olursa olsun, ruhsat sahibi (işleten) kazadan doğan zarardan müteselsilen sorumludur. Öden Hukuk olarak bu rehberde, araç sahibinin kusursuz sorumluluğu Yargıtay kararları ışığında, tazminat risklerinizi ve korunma yollarınızı inceliyoruz.

1. Hukuki Temel: Araç İşleten Ne Demek?

2918 sayılı Karayolları Trafik Kanunu (KTK) Madde 85/1 uyarınca, bir motorlu aracın işletilmesi bir kimsenin ölümüne, yaralanmasına veya bir şeyin zarara uğramasına sebep olursa, “işleten” doğan zarardan sorumludur.

Araç işleten ne demek?

• Sicil Maliki (Ruhsat Sahibi): Kanun gereği aksi ispatlanana kadar araç sahibi işleten sayılır.

• Maddi Ölçüt: İşleten sıfatının belirlenmesinde sadece sicil kaydına değil; aracın kimin hesabına işletildiği, üzerinde fiili tasarruf yetkisinin kimde olduğu ve ekonomik yararın kime ait olduğuna bakılır.

Yargıtay Diyor ki: “İşleten; aracın sürücüsünün veya yardımcı kişilerin kusurundan da kendi kusuru gibi sorumludur.” (İstanbul Bölge Adliye Mahkemesi 9. Hukuk Dairesi, E. 2024/1447, K. 2025/328, T. 26.02.2025)

2. Kiralık Araç Kazası Sorumluluğu ve Araç Sahibinin Kusursuz Sorumluluğu: 30 Gün Kriteri

Aracın kiralanması durumunda işleten sıfatının (ve dolayısıyla sorumluluğun) devredilmesi için Yargıtay “uzun süreli kiralama” şartı aramaktadır. Uzun süreli kiralama için kanunlarda gün sayısı belirtilmese de bu süre kararlarda genelde 30 gün olarak belirlenmiştir. Bu süre olaydan olaya değişkenlik göstermektedir. Sadece bir kira sözleşmesi sunmak sizi sorumluluktan kurtarmaz.

A. Kısa Süreli Kiralamalar (Malik Sorumludur)

Yargı kararlarında 2-3 günlük veya 11-23 günlük gibi süreler “kısa süreli” kabul edilmektedir. Bu durumda araç sahibi, “işleten” sıfatını korur ve kazadan doğrudan sorumlu tutulur.

B. Uzun Süreli Kiralamalar (Sorumluluk Kiracıya Geçer)

Yargıtay, genel olarak 30 gün ve üzerindeki kiralamaları “uzun süreli” kabul etme eğilimindedir. Sorumluluğun devri için şu 3 şartın bir arada bulunması gerekir:

1. Sözleşmenin en az 30 günlük olması,

2. Fiili hakimiyetin (anahtar ve kullanımın) devredilmesi,

3. Araç üzerindeki ekonomik yararın (yakıt, kullanım vb.) kiracıya geçmesi.

3. Araç Malikinin Sorumluluktan Kurtulduğu Haller (KTK 86) ve Araç Sahibinin Kusursuz Sorumluluğu

İşleten veya işleten sıfatı devam eden malik, KTK m. 86 uyarınca şu üç durumdan birini ispat ederse sorumluluktan kurtulabilir:

1. Mücbir Sebep: Deprem, sel gibi kaçınılmaz doğa olayları.

2. Zarar Görenin Ağır Kusuru: Kazaya tamamen mağdurun (örneğin yayanın) kendi ağır kusuru sebep olmuşsa.

3. Üçüncü Kişinin Ağır Kusuru: İlliyet bağını kesecek yoğunlukta bir dış müdahale varsa.

Emsal Kararın Özü: “İşleten; kazanın bir mücbir sebepten, zarar görenin veya üçüncü bir kişinin ağır kusurundan ileri geldiğini ve kendisinin veya eylemlerinden sorumlu olduğu kişilerin kusuru bulunmadığını ispat ederse sorumluluktan kurtulabilir.” (Bakırköy 1. Asliye Ticaret Mahkemesi, E. 2022/921, K. 2022/1163)

4. Ölümlü Kazada Ruhsat Sahibinin Sorumluluğu, Araç Sahibinin Kusursuz Sorumluluğu

Ölümlü kazalarda “tehlike sorumluluğu” en ağır haliyle uygulanır. Ruhsat sahibi, kazada hiçbir kusuru olmasa dahi; destekten yoksun kalma tazminatı, cenaze giderleri ve manevi tazminat gibi kalemlerden sürücü ile birlikte müteselsilen sorumludur.

5. Özet ve Profesyonel Tavsiye

Araç sahibinin kusursuz sorumluluğu, sadece bir ruhsat sahibi olduğunuz için tüm malvarlığınızı riske atabilir. Özellikle kısa süreli kiralamalarda “sözleşme yaptım” savunması Yargıtay nezdinde genellikle kabul görmemektedir.

Konunun yasal dayanağını teşkil eden 2918 sayılı Karayolları Trafik Kanunu tam metnine resmi mevzuat sistemi üzerinden ulaşabilirsiniz.

Bu içerik yalnızca genel bilgilendirme amacıyla hazırlanmış olup, somut uyuşmazlıklara dair hukuki tavsiye niteliği taşımamaktadır. Her hukuki meselenin kendine özgü dinamikleri bulunduğu unutulmamalıdır. Hak kayıplarının önüne geçilmesi adına sürecin yetkin bir avukat marifetiyle takip edilmesi önemle tavsiye olunur.