Kamu görevlileri ile vatandaşlar arasındaki ilişkilerde, bazen haklı bir işin yapılması bazen de haksız bir menfaat sağlanması amacıyla para veya menfaat alışverişi iddiaları gündeme gelebilir. Türk Ceza Kanunu’nun 252. maddesinde düzenlenen rüşvet suçu, hem alan (kamu görevlisi) hem de veren (vatandaş) için ağır hapis cezaları öngören ciddi bir suçtur. Ancak her para alışverişi rüşvet midir? Tape kayıtları tek başına mahkumiyet için yeterli midir?

Öden Hukuk olarak, 2026 yılı itibarıyla Yargıtay 5. Ceza Dairesi’nin yerleşik içtihatlarını ve rüşvet suçu dosyasındaki “beraat” kriterlerini sizler için inceledik.

1. Rüşvet Suçu Nedir? “Anlaşma” Olmadan Suç Oluşmaz

Yargıtay uygulamasına göre rüşvet, tek taraflı bir eylem değil, bir “karşılaşma” suçudur. Suçun oluşması için kamu görevlisi ile vatandaşın “özgür iradeleriyle” bir anlaşmaya varması gerekir.

Eğer ortada bir anlaşma yoksa veya kamu görevlisi vatandaşı zorlayarak (baskı yaparak) para almışsa, bu suç rüşvet değil, “İrtikap” suçu olur. Bu ayrım, alacağınız cezanın miktarını ve savunma stratejisini tamamen değiştirir.

Yargıtay Diyor ki:

“Rüşvet Anlaşması: Suçun en temel unsuru, kamu görevlisi ile fert arasında hür iradeye dayalı bir rızanın uyuşmasıdır. Bu anlaşmanın, işin yapılmasından önce veya en geç yapılması anında gerçekleşmesi icap eder.”

2. Rüşvet Suçu Nasıl İspatlanır? (Tape Kayıtları ve Deliller)

Müvekkillerimizin en çok endişe ettiği konu “Telefonum dinlendi, tapeler var, ceza alır mıyım?” sorusudur. Yargıtay, rüşvet suçunda delilleri çok sıkı bir incelemeye tabi tutar.

A. Tape Kayıtları (İletişimin Tespiti)

Her ses kaydı delil değildir. Telefon görüşme dökümlerinin (tapelerin) delil olabilmesi için CMK m. 135 ve 140 uyarınca usulüne uygun hakim kararı alınmış olması şarttır. Eğer başka bir suç soruşturması (örneğin örgüt suçu) dinlenirken tesadüfen rüşvet konuşması takılmışsa ve bu durum derhal savcılığa bildirilmemişse, bu kayıtlar hukuka aykırı delil sayılır ve dosyadan çıkarılır.

B. Somut Delil Şartı

Sadece telefon konuşmaları veya ajanda notları, rüşvet anlaşmasını somutlaştırmıyorsa mahkumiyet için yeterli görülmeyebilir. Seri numarası alınmış paralar, banka dekontları veya fiziki takip tutanakları gibi yan deliller aranır.

Emsal Kararın Özü:

“Ajanda notlarının veya tek başına telefon kayıtlarının, rüşvet anlaşmasını somutlaştırmadığı sürece mahkumiyet için yeterli görülmediği durumlar mevcuttur.”

3. Rüşvet Suçu ve Etkin Pişmanlık: Veren Ceza Alır Mı?

Evet, rüşvet suçunda “alan da veren de” aynı derecede faildir ve cezalandırılır. Ancak kanun koyucu, rüşveti veren vatandaş için bir “kaçış yolu” sunmuştur: Etkin Pişmanlık.

Eğer rüşvet veren kişi, olay resmi makamlarca (polis veya savcılık) henüz öğrenilmeden önce pişmanlık duyarak durumu ihbar ederse, hakkında rüşvet suçundan dolayı cezaya hükmolunmaz. Bu, soruşturma öncesi yapılacak hukuki hamlelerin ne kadar hayati olduğunu gösterir.

4. Rüşvet Suçu Davalarında Beraat Sebepleri

Ağır Ceza Mahkemelerinde görülen rüşvet davalarında, Yargıtay’ın bozma ve beraat kararı verdiği başlıca durumlar şunlardır:

• Şüpheden Sanık Yararlanır İlkesi: Suçun “kuşkuya yer bırakmayacak kesinlikte” ispatlanamaması. Varsayımlara dayalı ceza verilemez.

• Anlaşmanın İspatlanamaması: Taraflar arasında rüşvet anlaşmasının ne zaman, nerede ve ne karşılığında yapıldığının somut olarak ortaya konulamaması.

• Borç İlişkisi Savunması: Para transferinin rüşvet değil, taraflar arasındaki eski bir borç-alacak ilişkisinden kaynaklandığının (tanık veya senetle) ispatlanması.

Yargıtay Diyor ki:

“Delil Yetersizliği: Mahkumiyet için suçun hiçbir kuşkuya yer bırakmayacak kesinlikte ispat edilmesi gerekir. Varsayımlara dayalı veya ‘hayatın olağan akışına aykırılık’ gibi gerekçelerle mahkumiyet kurulamaz.”

Sonuç ve Hukuki Destek

Rüşvet suçu, memuriyetin yanması ve hürriyeti bağlayıcı cezalar gibi çok ağır sonuçları olan bir suçtur. Ancak her para transferi rüşvet değildir; bazen bir borç ödemesi, bazen de zorla alınan (irtikap) bir paradır. Dosyanızdaki delillerin “hukuka uygun” olup olmadığının analizi, beraat ile mahkumiyet arasındaki ince çizgidir.

Hak kaybına uğramamak, için Öden Hukuk ile iletişime geçebilirsiniz.